Punjabi Stories/Kahanian
ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ
Munshi Premchand
Punjabi Kavita
  

Kafan Munshi Premchand

ਕੱਫਣ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ
ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ

(ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਹਾਣੀ ਕੱਫਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਦਾ ਕਾਵ ਨਾਟ)
ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦੋ ਗਰੀਬ ਚਮਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਪਿਉ ਦੀ ਨੂੰਹ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਕੱਫਣ ਲੈ ਆਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਚੰਦਾ ਉਗਰਾਹ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਹਨਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ:
ਪਿਤਾ-
ਪੀਓ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਓ! ਹਾ ਪੀਓ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਓ!
ਮਰ ਗਈ ਮਰਨ ਵਾਲੀ
ਭੱਜ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਲੀ;
ਦੋ ਘੜੀ ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਜੀਓ;
ਪੀਓ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਓ !
ਪੁੱਤਰ-
ਮਿਲੇ ਨੇ ਪੈਸੇ ਜੋ ਇਹ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਕੱਫਣ ਦੇ ਲਈ
ਜੇ ਖਾ ਲਏ ਤਾਂ ਖਫਾ ਹੋਣਗੇ ਗਰਾਂ ਵਾਲੇ।
ਉਜਾੜ ਦੇਣਗੇ ਕੁੱਲੀ ਵੀ ਇਹ ਗਰਾਂ ਵਾਲੇ ।
ਦਵਾਰ ਬੰਦ ਆਉਣਗੇ ਯਤਨ ਦੇ ਲਈ।
ਸੜੇਗੀ ਲਾਸ਼ ਵਿਚਾਰੀ ਪਈ ਕੱਫਣ ਦੇ ਲਈ ।
ਪਿਤਾ-
ਨਾ ਲੀਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਤਨ ਦੇ ਲਈ
ਨਵੇਂ ਕੱਫਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੀ ਉਸ ਬਦਨ ਦੇ ਲਈ ।
ਪੀਓ ਸ਼ਰਾਬ ਕਰੋ ਪੂਰੀਆਂ ਹਜ਼ਮ ਨਾਲੇ,
ਕੱਫਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੁੜ ਦੇਣਗੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ।
ਤਰਸ ਰਹੀ ਹੈ ਉਮਰ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ ਰੋਟੀ ਨੂੰ,
ਆਨੰਦ ਖ਼ੂਬ ਲਵੋ ਇਸ ਕੱਫਣ ਦੇ ਚੰਦੇ ਤੋਂ ।
ਲੁਕਾਓ ਮੂੰਹ ਨਾ ਜ਼ਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ।
ਖੜਾਂਗੇ ਨੰਗੀ ਹੀ ਤਕਦੀਰ ਆਪਣੀ ਖੋਟੀ ਨੂੰ ।
ਮਰ ਗਈ ਮਰਨ ਵਾਲੀ,
ਹੋ ਗਈ ਜਗਾ ਖਾਲੀ
ਆਰਾਮ-ਰਾਤ ਲਈ !
ਬਸ ਕਬਰ 'ਚ ਪੈ ਕੇ ਜੀਓ
ਪੀਓ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਓ !
ਪੁੱਤਰ-
ਇਹ ਚੰਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਦਵਾ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ,
ਇਹ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਜਵਾਨੀ ਗ਼ਰੀਬ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ।
ਇਸੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਤੋਂ ਅਗਨ-ਉਮੀਦ ਮਚ ਜਾਂਦੀ ।
ਇਹ ਪੈਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਂਦੇ ਤਾਂ ਠੰਡ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਦ,
ਮਲੂਕ ਜਿੰਦ ਦਾ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ !
ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦਾ ਹੈ ਚੰਦਾ ਕਿ ਬੋਅ ਨਿਕਲ ਜਾਏ,
ਨਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਚੋਂ ਇਹ ਮੌਤ-ਛੋਹ ਨਿਕਲ ਜਾਏ !
ਇਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੇ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ,
ਤਾਂ ਲਗ ਜਾਏ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਰਦੀ !
ਹਜ਼ਾਰ ਲਾਹਨਤਾਂ ਇਸ ਬੇਕਰਾਰ ਧਨ ਦੇ ਲਈ !
ਹਜ਼ਾਰ ਲਾਹਨਤਾਂ ਉਸ ਬੇਦਰਦ ਵਤਨ ਦੇ ਲਈ
ਕਿ ਜਿਸ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਏ ਚੰਦਾ ਕਿਸੇ ਕਫ਼ਨ ਦੇ ਲਈ !
ਮਰ ਗਈ ਮਰਨ ਵਾਲੀ,
ਜ਼ਖਮ ਸੀਓ ਨਾ ਸੀਓ !
ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਖੂਬ ਪੀਓ !
ਪਿਤਾ-
ਜੀਆਂਗੇ ਖ਼ੂਬ ਗ਼ਲਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਗ਼ਮ ਕਰ ਕੇ,
ਆਨੰਦ ਜੀਣ ਦਾ ਆਏਗਾ ਪੇਟ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ।
ਖਿਆਲ ਭੁੱਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ ਮੌਤ ਦਾ ਮਗਰੋਂ ।
ਹਯਾ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਬਸ ਜਰ ਗਈ ਜਰਨ ਵਾਲੀ !
ਕੱਫਣ ਦਾ ਗ਼ਮ ਨਾ ਕਰੋ,
ਅੱਜ ਸ਼ਰਾਬ ਖੂਬ ਪੀਓ !
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੀ ਪੀ ਕੇ ਹੋਏ ਮਸਤਾਨੇ,
ਸ਼ਰਾਬ-ਖਾਨੇ 'ਚ ਨੱਚੇ ਉਹ ਖ਼ੂਬ ਦੀਵਾਨੇ !
ਠੂਠੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਹ,
ਪੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਉਹ,
ਗੀਤ ਕੋਈ ਗਾ ਕੇ ਉਹ,
ਬੇਹੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਸੁਫਨਿਆਂ 'ਚ ਲੇਟ ਗਏ
ਸ਼ਰਾਬ-ਖਾਨੇ ਵਿਚ ।


ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ)